Sinalıların Zor Seçimi - Ya Mayınlarla Ya DEAŞ Eliyle Ölüm -
31 Ekim 2020

Mısır ordusu ile DEAŞ arasında Sina bölgesinde yaşanan çatışmalar bölgedeki yerleşim yerlerinde ciddi yıkıma yol açarken binlerce Mısırlı sivilin de yerlerinden olup mülteci konumuna düşmesine sebebiyet verdi. Temmuz’da DEAŞ güçlerinin bölgede bulunan Mısır ordu kamplarına baskınlarıyla patlak veren yoğun çatışmalar esnasında Katiye, İktiya, el-Ganayen ve Merih köyleri DEAŞ militanlarının kontrolüne geçince yüzlerce sivil evlerini terk etmek zorunda kaldı.[1] Takip eden süreçte Mısır ordusunun müdahalesiyle DEAŞ unsurları bu köylerden çekilmek zorunda kaldı. Lakin sivillerin geri dönüşlerde karşılaştıkları yoğun tehditler devam ediyor. Bölgede DEAŞ’ın her an yeniden hakim olması ve buna müteakip Mısır ordu güçlerince bölgenin hava saldırılarına maruz kalması ihtimali bir yana örgütün çekildiği köylerde evlere ve yollara döşenen bubi tuzakları sivillerin dönüşü önünde ciddi engel oluşturmakta.

MEE’ye konuşan bölge sakinlerinin bir diğer korkusu ise bölgede benzer kaderi yaşayan ve 2014’ten bu yana hala evlerine dönemeyen Refah ve Şeyh Zuveyd sakinleriyle aynı kaderi paylaşmak.  Adını vermek istemeyen İktiya sakini bir Mısırlı, DEAŞ militanlarının halen bölgenin çevresinde bulunduklarını, tekrar köyleri işgal edebileceklerini söylerken bölge insanının her an patlayıcılar, mültecilik ya da DEAŞ işgal tehdidiyle yaşadıklarını vurguladı.[2]

Ağustos ile birlikte DEAŞ unsurlarını köylerden püskürten Mısır güçleri, sivil halkın evlerine dönüşünü erteleyince evlerinden ayrılmak zorunda kalan siviller buna kararı karşılık protesto gösterilerinde bulunmuştu. Kitlesel gösterilerin ardından ordu güçleri el-Ganayen, İktiya, Katiye ve Merih’e sivillerin geri dönüşüne izin verdi. Fakat hava saldırıları ve DEAŞ unsurlarının sivillerin evlerini çatışma mahalli olarak kullanmaları sonucu söz konusu köylerde oldukça büyük bir yıkım gerçekleştiği gözlendi. Geri dönüş sürecinin devamında ise yaşanan patlamalar ve bunun sonucu can kayıpları da küçük çaplı bir trajediye yol açtı. 10 Ekim’den bu yana köylerde yaşanan patlamalarda, ekseriyeti kadın ve çocuk olmak üzere 15 sivil hayatını kaybetti. En yakın dönemli patlamada İktiya’da aynı aileden beş kadın mayın patlaması sonucu ölürken patlamalardan sadece siviller değil askeri unsurlar da zarar gördü. 14 Ekim’de bomba imha çalışması esnasında yaşanan patlamada 1 sivilin yanı sıra  4 asker de yaşamını yitirdi.

Mayınlar ve evlere kurulmuş EYP düzeneklerine hedef olan sivil kayıplarının müsebbibi DEAŞ olarak gözükse de bölgedeki gözlem kuruluşları ve araştırmacılar, Mısır ordusunun da bu trajedide önemli pay sahibi olduğunu belirtiyor. İnsan hakları araştırmacısı Ahmet Attar Mısır ordu güçlerinin DEAŞ’ı bölgeden çıkarttıktan sonra bölgenin emniyetini ve patlayıcılardan arındırılmasını üstlenmesi gerektiğini fakat bu sorumlulukların yerine getirilmediğini iddia etti.[3] Sinalı bir aktivist olan Masaad Ebu Fecr ise ordunun bu tavrının Sisi idaresinin bölge nüfusu üzerindeki politikasıyla alakası olduğunu ve Refahlı olan kendi ailesinin de benzer bir kader ile uzun süredir Refah’tan uzak kalmak zorunda kaldıklarını dile getirdi. Fer, Mısır Ordusu’nun bölge insanına mesajının “Ya DEAŞ işgaliyle ya mayınlarla öleceksiniz” şeklinde olduğunu vurguladı.

Mısır’da yaz başı itibariyle Medya Düzenlemeleri Konseyi Sina’daki çatışmalara dair yayın yasağı getirdi. Mısır ordusunun DEAŞ  ile çatışmalarda verdiği ağır kayıplar ve DEAŞ’ın Sina’daki çatışmalara dair yoğun propaganda çalışmaları Kahire’yi bu düzenlemeye zorladı. Sina bölgesini kontrolde oldukça zorlanan ve DEAŞ’ın buradaki etkisinin kısmen de olsa “yerel destekli” olduğu kanısıyla hareket eden Mısır ordusunun bölgedeki sivillere karşı sert tavrı bilinmekte. Fakat bölgede DEAŞ ile mücadele adına yerel kitleyi baskılamanın orta ve uzun vadede DEAŞ’a militan kaynağı olarak geri dönmesi oldukça olası gözükmekte.

 

Ömer Behram Özdemir

 

[1] https://www.middleeasteye.net/news/before-and-after-view-egypts-sinai-above , Erişim Tarihi: 27 Ekim 2020.

[2] https://www.middleeasteye.net/news/before-and-after-view-egypts-sinai-above , Erişim Tarihi: 27 Ekim 2020.

[3] https://www.middleeasteye.net/news/before-and-after-view-egypts-sinai-above , Erişim Tarihi: 27 Ekim 2020.