Haşdi Şabi, Irak Ordusuna mı Katılıyor?
03 Aralık 2020

İran, DEAŞ’a karşı koalisyon ile ortak harekat süreci ve devamında Irak’ta milis güçler üzerinden tahsis ettiği gücünü tahkim ederken, milis gruplar da Irak siyasetinde daha önce olmadıkları kadar legal ve meşru konuma geldi. Elde edilen yasal statü ile Irak devletinin bir nevi kolluk gücü haline gelen Haşdi Şabi unsurlarının bu gelişimi, milis merkezli yeni krizlerin ortaya çıkabileceği yorumlarına sebep oldu.[1] Nitekim Trump döneminde ABD ve İran arasında yükselen gerilimin sonuçları Irak’a yansıdı. ABD Bağdat Büyükelçiliği’nin basılması[2] ve buna müteakip Kasım Süleymani ve Ebu Mehdi el-Mühendis’in ABD tarafından öldürülmesi bu gerilimin tarafları içinde İran destekli Şii milis güçleri de konumlandırdı.[3]

Milislerin ekseriyetle ABD güçleri ve bölgede faaliyet gösteren Amerikan şirketlerini hedef alan saldırıları bu gelişmelerin ardından yoğunlaştı ve pandemi sürecinde, Irak’taki önemli gündem konularından biri oldu.[4] Erbil’den Basra’ya kadar geniş bir alana yayılan saldırılar özellikle yaz aylarında hızlandı. 65’i Bağdat ve çevresinde olmak üzere 2020’nin ilk 9 ayında gerçekleşen 100 saldırı ABD’de yaşanacak iktidar değişimi öncesi Irak’ta yaşanan gerilimin sıcaklığına işaret ediyor.

Irak’ın yeni Başbakanı Kazımi’nin güvenlik bürokrasini düzenleme çabaları ise milislere dair yeni tartışmalara yol açıyor. Bir dönem Irak istihbarat servisinin başında görev alan Kazımi’nin milis güçlerin Irak güvenlik bürokrasisine daha sağlıklı şekilde entegrasyonu ve böylece İran etkisinin azalması ile ABD’nin endişelerinin giderilmesini planladığı ileri sürülmekte.[5] Bu siyasetin bir sonucu olarak, Ebu Zeynep el-Lami kod adlı eski Haşdi Şabi komutanı Hüseyin Falih Aziz’in Irak ordusu bünyesinde askeri eğitim amacıyla Mısır’a gönderildiği iddiaları ortaya çıktı. Reuters’e konuşan el-Lami’ye yakın kaynakların da teyit ettiği bu gelişmeye dair Iraklı yetkililer yorum yapmaktan kaçındı. Mısırlı yetkililer ise bu iddiayı yalanladı. Buna karşın yine Reuters’e konuşan Iraklı güvenlik yetkilileri iddiayı teyit ederek, bu hamlenin İran’a tamamen sadık olmadığı düşünülen milis unsurların, Irak güvenlik yapısına entegrasyonu amaçlı olduğunu ve eğitimi sonrası el-Lami’nin rütbeli olarak ordu içerisinde görev alacağını öne sürdüler.

2019’da ABD tarafından Irak’ta hükümet karşıtı gösteriler esnasında sivil göstericilere karşı uygulanan şiddetten sorumlu tutularak yaptırım listesine alınan el-Lami, bir dönem ABD’nin hedef aldığı Ketaib Hizbullah’ın da üyesiydi. Kazımi’nin Haşdi Şabi içindeki unsuları merkeze yaklaştırma ve İran’dan uzaklaştırma çabasına dair Haşdi Şabi tarafından gelen yorumlar ise farklılık gösteriyor.  Önemli Şii milis gruplarından Nuceba Hareketi’nin yetkililerinden Şeyh Ali el-Esadi’ye göre el-Lami’nin Irak ordusu için göreve getirilme düşüncesi Haşdi Şabi’nin zayıflatılması anlamına gelmemekte aksine Haşdi Şabi’nin ne derece güçlü bir aktör olduğunun hükümet tarafından teyidi olarak gözükmekte[6].

Kazımi’nin güvenlik reformu çabaları ve yeni ABD yönetiminin Irak politikasının ne sonuçlar ortaya çıkaracağına dair öngörü yapmak için şu an erken. Lakin söz konusu milis unsurların Tahran ile sahip oldukları yakın bağlar bu reform sürecinin zahmetsiz olmayacağını gösteriyor.

 

Ömer Behram Özdemir

 

[1] https://www.aa.com.tr/tr/analiz-haber/hasdi-sabi-ve-irak-devletinde-milislesme-tehlikesi/697796 , Erişim Tarihi: 1 Aralık 2020.

[2] https://www.aa.com.tr/tr/analiz/abdnin-bagdat-buyukelciliginin-basilmasi-iraktaki-kaosu-derinlestirebilir/1690020 , Erişim Tarihi: 1 Aralık 2020.

[3] https://www.aa.com.tr/tr/dunya/iranli-general-suleymani-ve-hasdi-sabi-baskan-yardimcisi-el-muhendis-olduruldu/1690687 , Erişim Tarihi: 1 Aralık 2020.

[4] https://catismagundemi.com/2020-yili-ocak-eyluel-aylarinda-irak-ta-iran-yanlisi-milislerce-duezenlenen-saldirilar , Erişim Tarihi: 1 Aralık 2020.

[5] https://www.reuters.com/article/idUSKBN286288 , Erişim Tarihi: 1 Aralık 2020.

 

[6]  https://www.reuters.com/article/idUSKBN286288 , Erişim Tarihi: 1 Aralık 2020.